სახვითი და გამოყენებითი ხელოვნება ეროვნული გამოცდებისთვის - პროგრამა და მომზადება
ხელოვნების ეროვნული გამოცდა ხატვას არ მოითხოვს: ის ამოწმებს, იცნობ თუ არა ხელოვნების ისტორიას, ფლობ თუ არა სახვით ენას და შეგიძლია თუ არა ნაწარმოების დასაბუთებული ანალიზი. აქ ნახავ ტესტის სტრუქტურას, 2026 წლის პროგრამას და მომზადების გეგმას.
- 70მაქსიმალური ქულა
- 3 სთგამოცდის ხანგრძლივობა
- 18გამსვლელი ქულა (25%)
- 12ეპოქა პროგრამაში
სწრაფი პასუხები
- მაქსიმალური ქულა: 70. გამოცდის ხანგრძლივობა: 3 სთ. გამსვლელი ქულა: 18 (2026 წლის ოფიციალური მონაცემები).
- ეროვნული გამოცდა მხოლოდ თეორიულია. პრაქტიკულ უნარებს ფაკულტეტები შემოქმედებით ტურზე ამოწმებენ.
- სტრუქტურა: ცოდნის ბლოკი - 43 ქულა (დახურული კითხვები, შევსება, „ჭეშმარიტია-მცდარია“, შესაბამისობა); ანალიზის ბლოკი - 27 ქულა (3 ღია დავალება 4-4 ქულით და შედარება 15 ქულით).
- პროგრამა: სახვითი ენა (ელემენტები და პრინციპები), ტექნიკები, დარგები და ჟანრები, ხელოვნების ისტორია პრეისტორიიდან თანამედროვეობამდე, ქართული ხელოვნების ჩათვლით.
- 2026 წელს გამოცდა 17 ივლისს ჩატარდა. ხელოვნება 12 მიმართულების პროგრამებში გვხვდება: იხილე ცხრილი ქვემოთ.
რას ამოწმებს გამოცდა და ვის სჭირდება
სახვითი და გამოყენებითი ხელოვნება, როგორც საგანი, თეორიულ და პრაქტიკულ ნაწილს აერთიანებს, მაგრამ ერთიანი ეროვნული გამოცდა მხოლოდ თეორიულ ნაწილს ამოწმებს: ხელოვნების ისტორიას, ტერმინებს, სახვით ენას და ნაწარმოების ანალიზს. პრაქტიკულ უნარებს ის ფაკულტეტები ამოწმებენ, რომლებიც შემოქმედებით ტურს ნიშნავენ.
2026 წლის ცნობარის მიხედვით, ხელოვნება 12 მიმართულების 41 პროგრამაზე გვხვდება ჩასაბარებელ საგნებს შორის. კონკრეტულ პროგრამაზე ის სავალდებულოა თუ ალტერნატივა, მიმართულების გვერდზე ან ცნობარში გადაამოწმე.
| მიმართულება | პროგრამები, სადაც გვხვდება | პროგრამები სულ |
|---|---|---|
| დიზაინი | 13 | 20 |
| ხელოვნება | 10 | 43 |
| გრაფიკული დიზაინი | 4 | 4 |
| ისტორია | 4 | 16 |
| მოდის დიზაინი | 2 | 4 |
| მუსიკა | 2 | 5 |
| აუდიოვიზუალური ხელოვნება | 1 | 2 |
| თეატრი | 1 | 5 |
| ინტერიერის დიზაინი | 1 | 2 |
| კინო და ტელევიზია | 1 | 7 |
| ფოტოგრაფია | 1 | 1 |
| ციფრული მედია | 1 | 2 |
ტესტის სტრუქტურა: 43 + 27 ქულა
ცენტრის 2025 წლის კრებულის მიხედვით, ქულების 61% ცოდნას, გაგებასა და გამოყენებას ეთმობა, 39% კი ანალიზს, სინთეზსა და შეფასებას. პასუხები პასუხების ფურცელზე უნდა გადაიტანო: სწორდება მხოლოდ ეს ფურცელი.
| ბლოკი | დავალების ტიპი | ნიმუშში | ქულა |
|---|---|---|---|
| 1. ცოდნა და გამოყენება (43) | არჩევითპასუხიანი კითხვები ხელოვნების ნიმუშების ჯგუფებზე | 24 | 1-1 |
| წინადადების შევსება გამოტოვებული სიტყვით | 7 | 1-1 | |
| „ჭეშმარიტია-მცდარია“, მცდარის სწორი ფორმულირებით | 6 | 1-1 | |
| შესაბამისობის დადგენა (მაგ., სურათზე მონიშნული ელემენტები და პრინციპები) | 6 | 1-1 | |
| 2. ანალიზი და შეფასება (27) | ღია დავალება საილუსტრაციო მასალით | 3 | 4-4 |
| ორი ნიმუშის შედარებითი ანალიზი | 1 | 15 |
დავალებების რაოდენობა თითოეულ ტიპში წლიდან წლამდე იცვლება: მაგალითად, 2024 წლის ტესტში არჩევითპასუხიანი კითხვა 22 იყო, შესაბამისობის დავალება კი წრომის ტაძრის გეგმას ეხებოდა. მუდმივია ჯამი: 70 ქულა, 3 საათი.
როგორ ფასდება 15-ქულიანი შედარება
შედარებით ანალიზს ოთხი პუნქტი აქვს: პირველი 5 ქულით ფასდება, მეორე და მესამე 4-4 ქულით, მეოთხე 2 ქულით. მაქსიმუმს მიიღებ, თუ ყველა მითითებას უპასუხებ, ნიმუშებს ეპოქას ან მიმდინარეობას მიაკუთვნებ, საერთო და განმასხვავებელ ნიშნებს დაასახელებ, განიხილავ ისტორიულ-კულტურულ კონტექსტსა და გავლენებს და საკუთარ შეფასებას დაასაბუთებ.
საგამოცდო პროგრამა: სახვითი ენა და 12 ეპოქა
სახვითი ენა: ელემენტები
- ხაზი
- კონტური
- შტრიხი
- ფერი (ძირითადი და შედგენილი, ცივი და თბილი, კონტრასტული, მონათესავე)
- კოლორიტი
- შუქ-ჩრდილი
- ფორმა (ბრტყელი და მოცულობითი)
- ფაქტურა
- ფონისა და გამოსახულების მიმართება
სახვითი ენა: პრინციპები
- კომპოზიცია
- რიტმი
- განმეორებადობა
- აქცენტი
- სიმეტრია-ასიმეტრია
- სტატიკა-დინამიკა
- კონტრასტი
- მასშტაბი
- პროპორცია
- წონასწორობა
- სივრცე
- პერსპექტივა (ხედვის წერტილი, ჰორიზონტის ხაზი, თავშეყრის წერტილი)
- კომპოზიციური მთლიანობა
ტექნიკები, დარგები და ჟანრები
- ფერწერა
- გრაფიკა
- ძერწვა
- აპლიკაცია
- კოლაჟი
- მოზაიკა
- მონოტიპია
- მოდელირება
- კონსტრუირება
- ციფრული ტექნოლოგიები
- ქანდაკება
- ჭედურობა
- არქიტექტურა
- დიზაინი
- დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნება
- ნატურმორტი
- პორტრეტი
- პეიზაჟი
- ყოფითი ჟანრი
- ისტორიული ჟანრი
ხელოვნების ისტორია
| ეპოქა | რა უნდა იცნო |
|---|---|
| პრეისტორიული ხელოვნება | პალეოლითი და ნეოლითი: მცირე პლასტიკა, გამოქვაბულის მხატვრობა (ტასილი, ალტამირა, ლასკო, შოვე), დოლმენები, სტოუნჰენჯი |
| ძველი აღმოსავლეთი | ეგვიპტე: მასტაბები, გიზას პირამიდები, დეირ ელ-ბაჰარი, ლუქსორი და კარნაკი, აბუ-სიმბელი, ნარმერის ფილა, დიდი სფინქსი, ამარნის ხელოვნება, ტუტანხამონის საგანძური. შუამდინარეთი: ურის ზიკურატი, ასურეთის სასახლეების რელიეფები, იშტარის კარიბჭე, პერსეპოლისი |
| საბერძნეთი, ელინიზმი, ეტრურია და რომი | კრეტა-მიკენი და კიკლადური კერპები; არქაული კუროსები და კორები, ორდერები, ვაზების მხატვრობა; კლასიკა (აკროპოლისი, ფიდიასი, პოლიკლეტოსი, მირონი, სკოპასი, პრაქსიტელე, ლისიპე); ელინიზმი (პერგამონი, ნიკე სამოთრაკიელი, ლაოკოონი); ეტრუსკული ქანდაკება; რომი (ფორუმი, პანთეონი, კოლიზეუმი, ტრაიანეს სვეტი, ფაიუმის პორტრეტები) |
| ბიზანტიის ხელოვნება | სან ვიტალე, აია სოფია, სან აპოლინარე ნუოვო; მოზაიკა, ფრესკა, მინიატურა (რაბულასა და როსანოს კოდექსები) |
| ქართული ხელოვნება | თრიალეთის კულტურა, კოლხური ოქრომჭედლობა (ვანი), არმაზისხევი; ბაზილიკები და დარბაზული ეკლესიები (ბოლნისის სიონი, ანჩისხატი), ჯვარი, ოშკი, ბაგრატი, სვეტიცხოველი, ალავერდი, უფლისციხე, ვარძია; რელიეფი, მოზაიკა (ძალისა, ბიჭვინთა, გელათი), ფრესკა (ატენი, ყინწვისი, ვარძია, უბისა, თევდორე), ჭედური ხელოვნება (ბექა და ბეშქენ ოპიზრები, ხახულის კარედი); XIX-XX საუკუნეები (ფიროსმანაშვილი, კაკაბაძე, გუდიაშვილი, ახვლედიანი, ნიკოლაძე და სხვ.) |
| დასავლეთ ევროპის შუა საუკუნეები | რომანული (მუასაკი, ვორმსი, ილი, პიზა) და გოთური ხელოვნება (პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარი, რეიმსი, რუანი, ნაუმბურგი, კიოლნი, ვესტმინსტერი, კენტერბერი) |
| რენესანსი | იტალია (ჯოტო, მაზაჩო, ბოტიჩელი, ბრუნელესკი, დონატელო, ლეონარდო, რაფაელი, მიქელანჯელო, ტიციანი და სხვ.), გერმანია (დიურერი, გრუნევალდი, კრანახი, ჰოლბაინი), ნიდერლანდები (ვან ეიკი, ბოსხი, ბრეიგელი, ვან დერ ვეიდენი) |
| XVII-XIX საუკუნეების ევროპა | ბაროკო, როკოკო, ნეოკლასიციზმი, რომანტიზმი, რეალიზმი: კარავაჯო, ბერნინი, ველასკესი, რუბენსი, რემბრანტი, ვერმეერი, ვატო, დავიდი, ენგრი, დელაკრუა, გოია, ტერნერი, კურბე და სხვ. |
| ახალი და თანამედროვე დასავლური ხელოვნება | იმპრესიონიზმი, პოსტიმპრესიონიზმი, სიმბოლიზმი, არ-ნუვო, ექსპრესიონიზმი, ფოვიზმი, კუბიზმი, ნაივური და ავანგარდული ხელოვნება, სიურეალიზმი, პოპ-არტი; არქიტექტორები გაუდიდან ზაჰა ჰადიდამდე |
| შორეული აღმოსავლეთი | სტუპები, პაგოდები, ჩინეთის კედელი, ტერაკოტას არმია, ბუდას ქანდაკებები, ტაჯ-მაჰალი |
| ისლამური ხელოვნება | ისპაჰანის ნაგებობები, ლურჯი მეჩეთი, კლდის გუმბათი, ალჰამბრა, შორენკეცები, მინიატურა და კალიგრაფია |
| ძველი ამერიკა და აღდგომის კუნძული | მაიას, აცტეკების, ინკების და აღდგომის კუნძულის ხელოვნება |
სრული ჩამონათვალი, ყველა ძეგლითა და ოსტატით, ცენტრის 2026 წლის პროგრამაშია.
ღია დავალებები: მსჯელობის ხუთი ნაბიჯი
ცენტრის შეფასების სქემაში მაღალ ქულას დასაბუთებული, კონკრეტული მსჯელობა იღებს. ფრაზა „ნამუშევარი სრულად შეესაბამება ამ სტილს“ არგუმენტი არ არის, თუ სტილის ნიშნებს არ ჩამოთვლი და მათ სურათზე არ აჩვენებ.
- აღწერე. რა დარგია (ფერწერა, ქანდაკება, არქიტექტურა), რა მასალა და ტექნიკა ჩანს.
- გააანალიზე. რომელი ელემენტები და პრინციპებია წამყვანი: ფერი, ხაზი, კომპოზიცია, პერსპექტივა, რიტმი.
- მიაკუთვნე. ეპოქა ან მიმდინარეობა, და 2-3 ნიშანი, რომლითაც ამას ასკვნი.
- შეადარე და დააკავშირე. კონტექსტი, გავლენები, მსგავსი ნიმუშები სხვა ეპოქიდან.
- შეაფასე. შენი დამოკიდებულება, დასაბუთებული სახვითი საშუალებებით.
ტიპური შეცდომები
- დავალების მითითებების ნაწილობრივ შესრულება: მაქსიმუმი მხოლოდ ყველა ქვეპუნქტზე პასუხით მიიღწევა.
- ვრცელი, მაგრამ საკითხს აცდენილი პასუხი: მაგალითად, სახვით საშუალებებზე მსჯელობის ნაცვლად პერსონაჟების გრძნობებზე საუბარი.
- ცალ-ცალკე პასუხები ერთიანი, მოკლე ესეს ნაცვლად.
- დავალების პირობის გამეორება და ზოგადი, „მაღალფარდოვანი“ ფრაზები.
- კითხვაში უარყოფითი ფორმულირების („არ არის“, „გარდა“) გამოტოვება.
8-კვირიანი მომზადების გეგმა და დრო გამოცდაზე
- კვირა 1. სახვითი ენა. ელემენტებისა და პრინციპების ბარათები: ტერმინი, განმარტება, ერთი ნიმუში, სადაც ის აშკარად ჩანს.
- კვირა 2-3. ანტიკურობამდე და ანტიკურობა. პრეისტორია, ეგვიპტე, შუამდინარეთი, საბერძნეთი და რომი. თითო ეპოქაზე 5 ძეგლი, მათი მდებარეობა და ნიშნები.
- კვირა 4. ბიზანტია და ქართული ხელოვნება. ტაძრის ტიპები (ბაზილიკა, დარბაზი, ტეტრაკონქი, გუმბათოვანი), მოზაიკა, ფრესკა, ჭედური ხელოვნება.
- კვირა 5. შუა საუკუნეები და რენესანსი. რომანული და გოთური ტაძრის განსხვავება, იტალიური და ჩრდილოეთის რენესანსი.
- კვირა 6. XVII საუკუნიდან დღემდე. მიმდინარეობების დროის ხაზი და თითოეულის 3 ოსტატი.
- კვირა 7. აღმოსავლეთი, ისლამური და ძველი ამერიკის ხელოვნება, ანალიზის ვარჯიში. კვირაში ორი შედარებითი ანალიზი 40-45 წუთში.
- კვირა 8. სიმულაცია. 2024 წლის ტესტი და 2025 წლის ნიმუში 3-3 საათში, შემოწმება ცენტრის სქემით.
| ბლოკი | დრო |
|---|---|
| ცოდნის ბლოკი (43 ქულა) | 60-70 წთ |
| სამი ღია დავალება (12 ქულა) | 40-45 წთ |
| შედარებითი ანალიზი (15 ქულა) | 45-50 წთ |
| გადამოწმება და პასუხების ფურცელი | 15 წთ |
ხშირი კითხვები
ხატვა მომიწევს ეროვნულ გამოცდაზე?
არა. ეროვნული გამოცდა მხოლოდ საგნის თეორიულ ნაწილს ამოწმებს. ფაკულტეტები, რომლებსაც პრაქტიკული უნარების შემოწმება სჭირდებათ, აბიტურიენტებისთვის შემოქმედებით ტურებს ცალკე ნიშნავენ.
რამდენი ქულაა საჭირო, რომ გამოცდა ჩავაბარო?
ტესტის მაქსიმალური ქულაა 70. ჩასაბარებლად მაქსიმალური ქულის 25%-ზე მეტი უნდა მიიღო: გამსვლელი ქულაა 18 და მეტი. გამოცდა 3 საათი გრძელდება.
რა ტიპის დავალებებია ტესტში?
პირველ ბლოკში (43 ქულა) არის არჩევითპასუხიანი კითხვები, გამოტოვებული სიტყვის ჩასმა, „ჭეშმარიტია-მცდარია“ და შესაბამისობის დადგენა, ყველა 1-1 ქულით. მეორე ბლოკში (27 ქულა) სამი ღია დავალებაა 4-4 ქულით და ერთი შედარებითი ანალიზი 15 ქულით. დავალებების რაოდენობა თითოეულ ტიპში წლიდან წლამდე შეიძლება შეიცვალოს.
როგორ შევასრულო „ჭეშმარიტია-მცდარია“ დავალება?
თუ მტკიცება მცდარია, მონიშნე „მცდარია“ და სპეციალურ ველში ჩაწერე სწორი ფორმულირება. მხოლოდ მონიშვნა სწორი ფორმულირების გარეშე 0 ქულით ფასდება. მტკიცება უარყოფით ფორმაში ნუ გადააკეთებ: ასეთ პასუხს სწორად არ ჩათვლიან.
როდის იყო ხელოვნების გამოცდა 2026 წელს?
2026 წელს სახვითი და გამოყენებითი ხელოვნების გამოცდა 17 ივლისს, პირველ სესიაზე ჩატარდა. 2027 წლის განრიგი ჯერ არ გამოქვეყნებულა.
სად ვნახო ტესტის ნიმუში?
ცენტრის მომზადების კრებულში (2025) არის სრული ტესტის ნიმუში, შეფასების სქემა და რეკომენდაციები. რეალური ტესტი: ივლისი, 2024.